Ακτίνα: Κλειστό
Ακτίνα:
χλμ Set radius for geolocation
Αναζήτηση

Θυσαυροί της Ελληνικής Γης : Τσίπουρο & Τσικουδιά

Θυσαυροί της Ελληνικής Γης : Τσίπουρο & Τσικουδιά

Από τον διατροφολογικό πρέσβυ του MyGreekHeart, Γιώργο Μίλεση Msc – Κλινικό διαιτολόγο διατροφολόγο

«Ένα ακόμα ποτηράκι, ένα ακόμα… κι άντε στην υγειά μας»!
Λίγη καλή παρέα, μια ωραία (ή κρύα) βραδιά και ένα καραφάκι για να πάνε κάτω τα… φαρμάκια!

Τσίπουρο ή τσικουδιά, με γλυκάνισο ή χωρίς, τα διάφανα αποστάγματα της Ελληνικής γης «ευφραίνουν καρδίαν» και όχι μόνο…

–>Έχουν μακρά ιστορία
Το τσίπουρο και η τσικουδιά (ή ρακή, κατά τόπους) έχουν μακρά παράδοση παρασκευής, που ξεκινά από την εποχή του Ησίοδου (7ος αιώνας π.Χ.), του Ιπποκράτη και του Αριστοτέλη (5ος και 4ος αιώνας π.Χ., αντίστοιχα) και από τα Ελληνιστικά χρόνια στην Αίγυπτο. Η διαδικασία παρασκευής βελτιώθηκε περισσότερο στα Βυζαντινά χρόνια, από Έλληνες μονάχους στο Άγιο Όρος, την Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη.

–Με ονομασία προέλευσης
Το τσίπουρο παράγεται στην ηπειρωτική Ελλάδα από διάφορες ποικιλίες σταφυλιών με (ή χωρίς) σπόρους από αρωματικά φυτά (Pimpinella anisum – γλυκάνισος, Foeniculum vulgare – μάραθος, etc), ενώ η τσικουδιά παράγεται στην Κρήτη (R. 1576/89, κατά την Ευρωπαϊκή νομοθεσία) χωρίς τα αρωματικά φυτά. Βέβαια, αντίστοιχα αποστάγματα παράγονται από ελληνικά μούρα (του δένδρου μουριά) και κούμαρα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή και Εθνική νομοθεσία, αυτά τα ξεχωριστά αποστάγματα όταν παράγονται από επαγγελματίες, χαρακτηρίζονται από τη γεωγραφία προέλευσης. Έτσι έχουμε τσίπουρο από τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία και τον Τύρναβο, αλλά τσικουδιά από την Κρήτη.

–Η πρώτη ύλη
Και τα δυο αποστάγματα φτιάχνονται από πομάδα (σ.σ. αλοιφή) λευκών και κόκκινων ποικιλιών σταφυλιών, που οινοποιείται χωρίς πρεσάρισμα και περιέχει 30-40% κρασί. Η ζύμωση μπορεί να διαρκέσει 2 έως 4 εβδομάδες, ανάλογα με τη διαδικασία οινοποίησης, σε βαρέλια 500-1000 λίτρων (1).

(Διάβασε τη διαδικασία απόσταξης και παρασκευής στο: https://www.milessis.gr/2018/01/26/tsipouro-tsikoudia/)

–Τι περιέχει όμως η τσικουδιά και το τσίπουρο;
Στην ανάλυση των Soufleros EH και συνεργατών το 2005 (1), προκύπτει ότι τόσο το τσίπουρο όσο και η τσικουδιά περιέχουν μεταξύ άλλων αλκοόλες (αιθανόλη, μεθανόλη, 1-βουτανόλη, μεθυλοπροπανόλες, εξανόλες κ.α.), εστέρες (οξικού, γαλακτικού, δεκανοϊκού, οκτανοϊκού και εξανοϊκού οξέος), οξέα (βουτανοϊκό, βαλερικό, δεκανοϊκό, οκτανοϊκό, δωδεκανοϊκό και εξανοϊκό κ.α.), συστατικά γλυκάνισου (ανθηνόλη, ευγενόλη, εστραγόλη, γλυκανισαλδεϋδη) και μέταλλα (σίδηρος, ασβέστιο, χαλκός, μόλυβδος).

–Σε τι διαφέρουν μεταξύ τους;
Αν και τα δυο αποστάγματα είναι σχεδόν παρόμοια, το τσίπουρο έχει γενικά περισσότερους βαθμούς αλκοόλ από την τσικουδιά (1). Αντίθετα, η τελευταία φαίνεται πως έχει μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε μεθανόλη και ακεταλδεΰδη, χωρίς να ξεπερνά τα επιτρεπτά όρια της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας (Reg. 1576/89) (1). Τα προϊόντα γλυκάνισου απαντώνται ως επί το πλείστων στο τσίπουρο, που έχει μικρότερη περιεκτικότητα σε σίδηρο και χαλκό, αλλά μεγαλύτερη σε μόλυβδο από την τσικουδιά (1). Σε κάθε περίπτωση, οι περιεκτικότητες σε χαλκό και μόλυβδο – που είναι δυνητικά τοξικά για το σώμα – κυμαίνονται εντός των επιτρεπτών όριων που θεσπίζει η νομοθεσία.

–Αν είσαι εγκρατής και τα δυο ωφελούν την υγεία!
Η περιεχόμενη αιθανόλη σε μικρές ποσότητες είναι αποδεδειγμένο ότι έχει ευεργετικές επιδράσεις για το καρδιαγγειακό σύστημα. Συγκεκριμένα, προκαλεί αγγειοδιαστολή, μειώνει την αρτηριακή πίεση (3), βελτιώνει τα επίπεδα της καλής HDL χοληστερόλης (4) και παραγόντων που επηρεάζουν το σχηματισμό θρόμβων (π.χ. ινωδογόνο, von Willebrand factor, παράγοντας πήξης VII κ.α) (4), ενώ αυξάνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη (5). Ως συνέπεια, η μέτρια κατανάλωση αιθανόλης συσχετίζεται με μείωση καρδιαγγειακών εμφράκτων, αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων και θανάτων από στεφανιαία νόσο (6).
Παράλληλα, φαίνεται πως περιορίζει τις πιθανότητες εμφάνισης χολολιθίασης (7,8) και διαβήτη τύπου 2 (9,10).
Να σημειωθεί ότι συστήνεται 1 μερίδα αλκοόλ ανά μέρα για τους άνδρες και ½ μερίδα ημερησίως για τις γυναίκες (11). Στην περίπτωση του τσίπουρου και της τσικουδιάς, η μερίδα αλκοόλ ισοδυναμεί με ένα σφηνάκι.

Αυτό που φαίνεται πλέον πως έχει σημασία είναι η συχνότητα κατανάλωσης αλκοόλ, σε σχέση με την ποσότητα – δεδομένου του ότι μιλάμε για μέτρια πρόσληψη.
Το να έχεις 7 ποτά το Σάββατο το βράδυ δεν είναι το ίδιο σε σχέση με το ένα ποτό την ημέρα. Το εβδομαδιαίο σύνολο μπορεί να είναι το ίδιο, δεν ισχύει όμως το ίδιο για την επίδραση στο ήπαρ και την υγεία (12). Αποδεικνύεται ότι η κατανάλωση αλκοόλ τουλάχιστον 3 με 4 μέρες την εβδομάδα μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακού εμφράγματος (12,13).

Ο γλυκάνισος αφετέρου – όπου προστίθεται – δίνει κάποια επιπλέον οφέλη για την υγεία. Φαίνεται λοιπόν ότι οι σπόροι γλυκάνισου μπορούν να βελτιώσουν την πέψη και να μειώσουν τις εξάψεις της εμμηνόπαυσης (14). Παράλληλα, έχουν αντιφλεγμονώδεις (15), αντιμικροβιακές (14) και αντιικές επιδράσεις (14). Γι’ αυτό φαίνεται πως μπορεί να έχουν εφαρμογή στον περιορισμό του πόνου, π.χ. σε αρθροπάθειες. Επίσης, υπάρχουν αναφορές ότι αυξάνει την ερωτική επιθυμία (16). Η ανηθόλη του γλυκάνισου τέλος, φαίνεται πως περιορίζει τις στομαχικές ενοχλήσεις που προκαλούνται από την (υπέρ) κατανάλωση αλκοόλ (17). Επίσης, υπάρχουν αναφορές ότι βελτιώνει την όρεξη.

–Επειδή όμως δεν έχουμε μέτρο…
Αφετέρου, ξέρουμε πως το αλκοόλ εμποδίζει την απορρόφηση του φυλλικού οξέος – που συμμετέχει στο σχηματισμό του DNA (18). Ίσως γι’ αυτό, η κατανάλωση αιθανόλης πέραν των συστάσεων αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του στήθους και του παχέος εντέρου, μεταξύ άλλων (19). Ωστόσο, η λήψη φυλλικού οξέος (ως συμπλήρωμα;) μπορεί να αντισταθμίσει την αύξηση του ρίσκου (18,19).
Στους – κατά συρροή – καταναλωτές σημαντικών ποσοτήτων τσίπουρου και τσικουδιάς, η αιθανόλη μπορεί να προκαλέσει ηπατική φλεγμονή (αλκοολική ηπατίτιδα) και να οδηγήσει σε κίρρωση, που μπορεί να αποβεί μοιραία. Η υπερκατανάλωση αλκοόλ αποδεικνύεται πως αυξάνει την αρτηριακή πίεση και προκαλεί βλάβη στο μυοκάρδιο (μυοκαρδιοπάθεια), ενώ συνδέεται με νεοπλασίες στόματος, φάρυγγα, λάρυγγα, οισοφάγου, στήθους, παχέος εντέρου και ορθού (20). Ο κίνδυνος είναι πιο αυξημένος για τους πότες, που καπνίζουν παράλληλα.

–«Που’ σαι παιδί, φέρε και κάνα μεζέ, δεν πάει ξεροσφύρι το τσιπουράκι…»
Άδικο έχει; Χωρίς μεζέ δεν πάει κάτω… Το θέμα είναι τα μεζεδάκια να μην τινάζουν «την μπάνκα στον αέρα», καθώς συνήθως είναι τηγανητά ή παστά! Έτσι, για να καταναλώσεις περισσότερο και να κάνεις «κεφάλι».

Μια μικρή επισήμανση για το τέλος. Καθώς η ανοχή στο ποτό ελέγχεται γονιδιακά, άρα διαφοροποιείται σημαντικά ανά άτομο, το πόσο μπορείς να πιείς δεν θα πρέπει να σε ξεγελά.
Όσο κι αν το αντέχεις, η επιβάρυνση που προκαλεί η υπερκατανάλωση αλκοόλ στο συκώτι (https://www.milessis.gr/2017/01/24/fatty-liver/) είναι ανεξάρτητη του πόσο νομίζεις πως μπορείς να πιεις (και του πόσο συχνά). Δεν φταίει δηλαδή η μπύρα, που δεν πίνεις, για την κοιλιά σου…

Άλλωστε, όλοι μεγαλώνουμε και το «αυτοκίνητο» θέλει μεγαλύτερη προσοχή, καθώς περνούν τα χρόνια…

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με